|
เมื่อพิจารณาจากหัวข้อเรื่อง
การค้าชายแดน
แล้ว จะเห็นได้ว่าเป็นเรื่องใหญ่ที่มีเนื้อหากว้างมาก
ครอบคลุมและเกี่ยวข้องกับประเทศเพื่อนบ้านที่มีชายแดนติดต่อกันถึง
๔ ประเทศและหากพิจารณาจากพื้นที่ความรับผิดชอบของ ศภ.๑
แล้วจะพบว่ามีพื้นที่ชายแดนติดต่อประเทศเพื่อนบ้าน ๒ ประเทศ คือ
สหภาพเมียนมาร์ และราชอาณาจักรกัมพูชา
ซึ่งยากแก่การจัดการความรู้ให้สำเร็จลุล่วงไปภายในเวลาอันจำกัดได้
คณะทำงานฯจึงกำหนดกรอบแนวคิดและกรอบการทำงาน ดังต่อไปนี้
๑. กำหนดรูปแบบ
ขอบเขตเนื้อหา ขององค์ความรู้เรื่อง การค้าชายแดน ไว้เฉพาะ ด้านสหภาพพม่าและราชอาณาจักรกัมพูชา โดยให้ประกอบด้วยเนื้อหาหลัก ๓
ส่วน
ส่วนที่ ๑
ว่าด้วยความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการค้าชายแดน ประกอบด้วยเนื้อหา สาระ
๓ ด้าน ด้านแรกเกี่ยวกับความเป็นมา/วิวัฒนาการ/รูปแบบ ด้านที่ ๒
ความรู้ที่พึงต้องรู้เกี่ยวกับการค้าชายแดน และด้านที่ ๓
ปัญหา/อุปสรรคและเทคนิคทางการค้า
ส่วนแรกนี้คณะทำงานฯส่วนกลางของสำนักเป็นผู้ดำเนินการ
ส่วนที่ ๒
ว่าด้วยข้อมูลทั่วไปของด่านศุลกากรที่จัดการความรู้
ประกอบด้วยประวัติความเป็นมาของด่านฯ สถานที่ตั้งด่านฯ
สภาพภูมิศาสตร์ช่องทางการค้าการขนส่ง สภาพการค้า อย่างพอสังเขป และ
ส่วนที่ ๓
ว่าด้วยองค์ความรู้
ตามหัวข้อเรื่องที่ด่านพิจารณาเลือกสรรแล้วว่าจะเกิดประโยชน์สูงสุดแก่การปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ศุลกากรและผู้ประกอบการ
หากนำมาจัดการความรู้
ส่วนที่ ๒ และ ๓
ด่านศุลกากรเป็นผู้ดำเนินการ
ตามแบบที่คณะทำงานฯส่วนกลางของสำนักเป็นผู้กำหนด
๒.
การคัดเลือกหัวข้อในการนำมาจัดการความรู้(KM)
ของด่านศุลกากร ให้พิจารณาจากสถิติการนำเข้า-ส่งออก
เพื่อค้นหาสินค้าที่มีความสำคัญในทางเศรษฐกิจในพื้นที่ซึ่งมีปริมาณหรือมูลค่าการนำเข้า-ส่งออกสูงสุด
อันจัดได้ว่าเป็นสินค้าหลักในการนำเข้า-ส่งออกของด่าน
เป็นเบื้องต้น ในการกำหนดหัวข้อเรื่อง
๓.
เพื่อให้การนำเสนอองค์ความรู้ที่ได้จากการจัดการความรู้ของด่าน(ส่วนที่๓)
มีรูปแบบบนมาตรฐานเดียวกัน
และเนื่องจากองค์ความรู้ที่ได้จากการจัดการความรู้เป็นเรื่องเกี่ยวกับสินค้าหลักในพื้นที่
ดังนั้นความรู้ความเข้าใจในขั้นตอนพิธีการศุลกากรในการนำเข้า-ส่งออกและอื่นๆที่เกี่ยวข้อง
ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญยิ่งแก่ผู้ประกอบการค้าชายแดนและเจ้าหน้าที่ศุลกากรในพื้นที่
คณะทำงานฯจึงกำหนดรูปแบบ การนำเสนอองค์ความรู้(KM)(ส่วนที่
๓) ของด่านฯ ให้ประกอบด้วย
๓.๑ แผนผัง
องค์ประกอบการปฏิบัติพิธีการ(Work Flow Processes : W.P.)
ในการดำเนินการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ
และส่งออกสินค้าไปนอกราชอาณาจักรไทยโดยทั่วไปทุกครั้ง
ผู้ประกอบการค้านำเข้า-ส่งออกมีหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติพิธีการศุลกากรให้ครบถ้วน
ก่อนจะรับสินค้าไปจำหน่ายในกรณีนำเข้าและก่อนจะขนส่งไปนอกราชอาณาจักรกรณีส่งออก
แต่ในการนำเข้า-ส่งออกสินค้าบางประเภทจำเป็นต้องปฏิบัติตามกฎหมายอื่นให้ครบถ้วนถูกต้องด้วย
เช่น สินค้าไม้ เป็นต้น
พิธีการศุลกากรสำหรับนำเข้า-ส่งออกสินค้า
โดยหลักแล้วเหมือนกันทุกประเภทสินค้า
เว้นแต่มีกฎหมายอื่นกำหนดให้ปฏิบัติเพิ่มเติมหรือแตกต่างกันออกไป
ดังนั้น หากได้จัดทำแผนผังขององค์ประกอบในการปฏิบัติพิธีการศุลกากร(Component)
สำหรับสินค้าที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจไว้อย่างสมบูรณ์มีความถูกต้องเป็นจริง
ก็จะช่วยสร้างความเข้าใจได้มากขึ้น
วิธีการจัดทำแผนผังองค์ประกอบการปฏิบัติพิธีการ(W.P.)/Component
(๑)
พิจารณากำหนดผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในขั้นตอนการปฏิบัติพิธีการ
ตั้งแต่เริ่มต้นจากการเตรียมความพร้อมของผู้ประกอบการที่จะนำเข้า-ส่งออก
จนเสร็จสิ้นการปฏิบัติพิธีการ ว่ามีผู้ใดบ้างที่มีส่วนเกี่ยวข้อง
ในชั้นนี้สามารถกำหนดได้ ดังนี้คือ ผู้ประกอบการ
เจ้าหน้าที่ศุลกากร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เมื่อได้ผู้เกี่ยวข้องดังนี้แล้ว ให้กำหนดเป็นหัวข้อในแนวตั้ง(column)
(๒)
พิจารณาว่าองค์ประกอบของการปฏิบัติพิธีการอย่างครบถ้วนถูกต้องมีอะไรบ้าง
โดยให้เริ่มขั้นตอนแรกจากผู้ประกอบการ(การเตรียมความพร้อม)และให้ใส่หมายเลข
๑ กำกับไว้หน้าข้อความภายในกรอบ ขั้นตอนต่อไปเกี่ยวข้องกับใคร?ต้องทำอะไร?ให้บันทึกเป็นข้อความสั้นๆที่สามารถบ่งชี้ให้ทราบได้ว่าทำอะไร?ในขั้นตอนนี้แล้วบันทึกหมายเลข
๒ กำกับไว้หน้าข้อความภายในกรอบ
และระหว่างกรอบให้ใส่ลูกศรชี้ทิศทางการเดินขององค์ประกอบ
ทำอย่างนี้ไปทุกขั้นตอนและใส่หมายเลขกำกับทุกองค์ประกอบ
จนเสร็จสิ้น
หมายเหตุ
รูปแบบข้อความให้ใช้ ดังนี้
ก.
กรอบสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ใช้สำหรับข้อความที่มีความหมายปกติทั่วไป
ข.
กรอบสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน
ใช้สำหรับข้อความที่พิจารณาถูก-ผิด และ
ค. วงกลม ใช้สำหรับผลสำเร็จสุดท้ายของศุลกากร
แผนผังองค์ประกอบนี้ถือว่ามีความสำคัญมากที่สุด
เพราะเป็นฐานแรกในการทำขั้นตอนต่อไปเพราะหากแผนผังฯครบถ้วนถูกต้องเป็นจริง
ก็จะทำให้มีรายละเอียดในขั้นตอนต่อไปที่เชื่อมโยงมีความครบถ้วนถูกต้องเป็นจริงตามไปด้วย
๓.๒ คำแนะนำ(Element)การปฏิบัติพิธีการ(Work
Instruction :W.I.)
เมื่อจัดทำแผนผังองค์ประกอบการปฏิบัติพิธีการที่มีความครบถ้วนถูกต้องเป็นจริงแล้ว
ให้ยกองค์ประกอบ(Component)ขั้นตอนที่๑
ในแผนผังฯ(W.P.) มาเป็นหัวข้อ
เพื่อเขียนคำแนะนำ/สาระ ขยายความว่ามีรายละเอียดสำคัญ(Element)
อะไรบ้างในขั้นตอนนั้นๆ
ทำอย่างนี้ในทุกขั้นตอนที่มีหมายเลขกำกับตามแผนผังฯ(W.P.)
เพื่อเพิ่มความเข้าใจในการปฏิบัติให้ชัดเจนมากขึ้น
๓.๓ ความรู้(Knowledge)
หมายถึง กฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง ประกาศ
ที่กำหนดให้ต้องปฏิบัติตาม ทั้งที่อยู่ในรูปข้อความ แบบฟอร์ม
หรือรูปภาพ
ให้นำมาตรา เลขคำสั่งฯ
พร้อมเนื้อความเฉพาะที่เกี่ยวข้องในการบังคับใช้
หรือแบบฟอร์มพร้อมตัวอย่างการกรอกข้อมูล หรือรูปภาพ
มาแสดงไว้ในส่วนนี้ เพื่ออธิบายว่าการดำเนินการตามคำแนะนำฯ(W.I.)
มีที่มาจากเหตุใดอันเป็นความรู้ที่นำมาใช้ปฏิบัติ
๓.๔ ความเสี่ยง(Risk)
หมายถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในแต่ละขั้นตอน(Component)
ที่เจ้าหน้าที่ศุลกากรพึงต้องระมัดระวัง ในการตรวจสอบเป็นพิเศษ
|
